夢生(Yuh-ru/Dyertung)的母錄(blog/部落: 弟子規(漢羅對照)

2011

09122311弟子規(漢羅對照)

總敘	Tsóng-sū
弟子規，聖人訓，首孝弟，次謹信，汎愛眾，而親仁，有餘力，則學文。	Tē-tsú kui, sìng-jîn hùn, siú hàu-tē, tshù kín-sìn, huàn ài tsiòng, jî tshin-jîn, iú û-li̍k, tsik ha̍k-bûn.
入則孝	Ji̍p tsik hàu
父母呼，應勿緩。父母命，行勿懶。父母教，須敬聽。父母責，須順承。冬則溫，夏則凊；晨則省，昏則定。出必告，反必面；居有常，業無變。事雖小，勿擅為；茍擅為，子道虧。物雖小，勿私藏；茍私藏，親心傷。親所好，力為具，親所惡，謹為去；身有傷，貽親憂，德有傷，貽親羞。親愛我，孝何難；親憎我，孝方賢。親有過，諫使更；怡吾色，柔吾聲。諫不入，悅復諫；號泣隨，撻無怨。親有疾，藥先嘗；晝夜侍，不離床。喪三年，常悲咽；居處變，酒肉絕。喪盡禮，祭盡誠；事死者，如事生。	Hū-bió hoo, ìng bu̍t uān. Hū-bió bīng, hîng bu̍t lán. Hū-bió kàu, su kìng-thing. Hū-bió tsik, su sūn-sîng. Tong tsik un, hā tsik tshìng; sîn tsik síng, hun tsik tīng. Tshut pit kò, huán pit biān; ki iú siông, gia̍p bû piàn. Sū sui siáu, bu̍t siān uî; kóo siān uî, tsú tō khui. Bu̍t sui siáu, bu̍t su-tsông; kóo su-tsông, tshin sim siong. Tshin sóo hònn, li̍k uī kū, tshin sóo ònn, kín uī khù; sin iú siong, î tshin iu, tik iú siong, î tshin siu. Tshin ài ngóo, hàu hô lân; tshin tsing ngóo, hàu hong hiân. tshin iú kò, kàn sú king; î ngôo sik, jiû ngôo sing. Kàn put ji̍p, ua̍t hiù kàn; hô-khip suî, that bû uàn. Tshin iú tsi̍t, io̍k sian-siông; tiù-iā sī, put lî tshông. Song sam liân, siông pi iat; ki tshù piàn, tsiú-jio̍k tsua̍t. Song tsīn lé, tsè tsīn sîng; sū sú-tsiá, jû sū sing.
出則弟	Tshut tsik tē
兄道友，弟道恭，兄弟睦，孝在中。財物輕，怨何生；言語忍，忿自泯。或飲食，或坐走，長者先，幼者後。長呼人，即代叫；人不在，己即到。稱尊長，勿呼名；對尊長，勿見能。路遇長，疾趨揖，長無言，退恭立。騎下馬，乘下車，過猶待，百步餘。長者立，幼勿坐；長者坐，命乃坐。尊長前，聲要低；低不聞，卻非宜。進必趨，退必遲；問起對，視勿移。事諸父，如事父；事諸兄，如事兄。	Hing-tō iú, tē-tō kiong, hing-tē bo̍k, hàu tsāi tiong. Tsâi-bu̍t khing, uàn hô sing; giân-gú jím, hún tsū bín. Hi̍k ím-si̍t, hi̍k tsō-tsóo, tióng--tsiá sian, iù--tsiá hiō. Tióng hoo jîn, tsik tāi kiàu; jîn put tsāi, kí tsik tò. Tshing tsun-tióng, bu̍t hoo bîng; tuì tsun-tióng, bu̍t hiān lîng. Lōo gū tióng, tsi̍t tshu ip, tióng bû giân, thè kiong li̍p. Khî hā-má, sîng hā-ku, kò iû thāi, pik pōo û. Tióng--tsiá li̍p, iù bu̍t tsō; tióng--tsiá tsō, bīng nái tsō. Tsun-tióng tsiân, sing iàu te; te put bûn, khiok hui gî. Tsìn pit tshu, thè pit tî; būn khí tuì, sī bu̍t î. Sū tsu hū, jû sū hū; sū tsu hing, jû sū hing.
謹	Kín
朝起早，夜眠遲，老易至，惜此時。晨必盥，兼漱口，便溺回，輒淨手。冠必正，紐必結，襪與履，俱緊切。置冠服，有定位，勿亂頓，致污穢。衣貴潔，不貴華，上循分，下稱家。對飲食，勿揀擇，食適可，勿過則。年方少，勿飲酒，飲酒醉，最為醜。步從容，立端正，揖深圓，拜恭敬。勿踐閾，勿跛倚，勿箕踞，勿搖髀。緩揭簾，勿有聲；寬轉彎，勿觸棱。執虛器，如執盈；入虛室，如有人。事勿忙，忙多錯；勿畏難，勿輕略。鬥鬧場，絕勿近；邪僻事，絕勿問。將入門，問孰存，將上堂，聲必揚。人問誰，對以名，吾與我，不分明。用人物，須明求，倘不問，即為偷。借人物，及時還，後有急，借不難。	Tiau khí tsó, iā biân tî, ló īnn tsì, sik tshú sî. Sîn pit kuàn, kiam sòo khóo, piān jiāu huê, tiap tsīng siú. Kuan pit tsìng, liú pit kiat, bia̍t ú lí, kū kín-tshiat. Tì kuan ho̍k, iú tīng uī, bu̍t luān tùn, tì u-uè. I kuì kiat, put kuì huâ, siōng sûn hūn, hā tshìng ka. Tuì ím-si̍t, bu̍t kán ti̍k, si̍t sik khó, bu̍t kò tsik. Liân hong siàu, bu̍t ím tsiú, ím tsiú-tsuì, tsuè uî tshiú. Pōo tshiong-iông, li̍p tuan-tsìng, ip sim uân, pài kiong-kìng. Bu̍t tsiān hi̍k, bu̍t pó í, bu̍t ki ku, bu̍t iâu pī. Uān kiat liâm, bu̍t iú sing; khuan tsuán-uan, bu̍t tshiok lîng. Tsip hu khì, jû tsip îng; ji̍p hu sit, jû iú jîn. Sū bu̍t bông, bông to tshò; bu̍t uì lân, bu̍t khing lio̍k. Tòo-nāu tiông, tsua̍t bu̍t kūn; siâ-phik sū, tsua̍t bu̍t būn. Tsiong ji̍p bûn, būn sio̍k tsûn, tsiong siōng tông, sing pit iông. Jîn būn suî, tuì í bîng, ngôo ú ngóo, but hun bîng. Iōng jîn bu̍t, su bîng kiû, thóng put būn, tsik uî thoo. Tsià jîn bu̍t, ki̍p-sî huân, hōo iú kip, tsià put lân.
信	Sìn
凡出言，信為先，詐與妄，奚可焉。話說多，不如少，惟其是，勿佞巧。奸巧語，穢污詞，市井氣，切戒之。見未真，勿輕言，知未的，勿輕傳。事非宜，勿輕諾，茍輕諾，進退錯。凡道字，重且舒，勿急疾，勿模糊。彼說長，此說短，不關己，莫閒管。見人善，即思齊，縱去遠，以漸躋。見人惡，即內省，有則改，無加警。唯德學，唯才藝，不如人，當自礪。若衣服，若飲食，不如人，勿生慼。聞過怒，聞譽樂，損友來，益友卻。聞譽恐，聞過欣，直諒士，漸相親。無心非，名為錯，有心非，名為惡。過能改，歸於無，倘揜飾，增一辜。	Huân tshut giân, sìn uî sian, tsà ú bóng, hê khó ian. Huā suat to, put jû siáu, uî kî sī, bu̍t līng khiáu. Kan-khiáu gú, uè-u sû, tshī-tsíng khì, tshiat kài tsi. Kiàn bī tsin, bu̍t khing giân, ti bī tik, bu̍t khing thuân. Sū hui gî, bu̍t khing lo̍k, kóo khing lo̍k, tsìn thè tshò. Huân tō jī, tiōng tshiá su, bu̍t kip-tsi̍t, bu̍t bôo-hôo. Pí suat tiông, tshú suat tuán, put kuan kí, bo̍k hân kuán. Kiàn jîn siān, tsik su tsê, tshiòng khù uán, í tsiām tse. Kiàn jîn ok, tsik luē síng, iú tsik kái, bû ka kíng. Uî tik ha̍k, uî tsâi gē, put jû jîn, tong tsū lē. Jio̍k i-ho̍k, jio̍k ím-si̍t, put jû jîn, bu̍t sing tshik. Bûn kò nōo, bûn gū lo̍k, sún iú lâi, ik iú khiok. Bûn gū khióng, bûn kò him, ti̍t liōng sū, tsiām siong tshin. Bû-sim hui, bîng uî tshò, iú-sim hui, bîng uî ok. Kò lîng kái, kui u bû, thóng ip sik, tsing it koo.
汎愛眾	Huàn ài tsiòng
凡是人，皆須愛；天同覆，地同載。行高者，名自高；人所重，非貌高。才大者，望自大；人所服，非言大。己有能，勿自私；人所能，勿輕訾。勿諂富，勿驕貧；勿厭故，勿喜新。人不閒，勿事攪；人不安，勿話擾。人有短，切莫揭；人有私，切莫說。道人善，即是善，人知之，愈思勉。揚人惡，即是惡，疾之甚，禍且作。善相勸，德皆建；過不規，道兩虧。凡取與，貴分曉；與宜多，取宜少。將加人，先問己；己不欲，即速已。恩欲報，怨欲忘；報怨短，報恩長。待婢僕，身貴端，雖貴端，慈而寬。勢服人，心不然，理服人，方無言。	Huân sī jîn, kai su ài; thian tông ho̍k, tē tông tsài. Hīng ko--tsiá, bîng tsū ko; jîn sóo tiōng, hui māu ko. Tsâi tāi--tsiá, bōng tsū tāi; jîn sóo ho̍k, hui giân tāi. Kí iú lîng, bu̍t tsū su; jîn sóo lîng, bu̍t khing tsú. Bu̍t tshiám hù, bu̍t kiau pîn; bu̍t iàm kòo, bu̍t hí sin. Jîn put hân, bu̍t sū jiáu; jîn put an, bu̍t huā jiáu. Jîn iú tuán, tshiat bo̍k kiat; jîn iú su, tshiat bo̍k suat. Tō jîn siān, tsik sī siān, jîn ti--tsi, jū su bián. Iông jîn ok, tsik sī ok, tsi̍t tsi sīm, hō tshiá tsok. Siān siong khuàn, tik kai kiàn; kò put kui, tō lióng khui. Huân tshú ú, kuì hun hiáu; ú gî to, tshú gî siáu. Tsiong kajîn, sianbūn kí; kí put io̍k, tsik sok í. Un io̍k pò, uàn iok bōng; pò uàn tuán, pò un tiông. thāi pī pho̍k, sin kuì tuan, sui kuì tuan, tsû jî khuan. Sè ho̍k jîn, sim put jiân, lí ho̍k jîn, hong bû giân.
親仁	Tshin jîn
同是人，類不齊；流俗眾，仁者希。果仁者，人多畏；言不諱，色不媚。能親仁，無限好；德日進，過日少。不親仁，無限害；小人進，百事壞。	Tông sī jîn, luī put tsê; liû siok tsiòng, jîn--tsiá hi. Kó jîn--tsià, jîn to uī; giân put huì, sik put bī. Lîng tshin jîn, bû hān hónn; tik ji̍t tsìn, kò ji̍t siáu. Put tshin jîn, bû hān hāi; siáu jîn tsìn, pik sū huāi.
餘力學文	Û li̍k ha̍k bûn
不力行，但學文，長浮華，成何人。但力行，不學文，任己見，昧理真。讀書法，有三到，心眼口，信皆要。方讀此，勿慕彼，此未終，彼勿起。寬為限，緊用功，工夫到，滯塞通。心有疑，隨札記，就人問，求確義。房室清，牆壁淨，几案潔，筆硯正。墨磨偏，心不端；字不敬，心先病。列典籍，有定處；讀看畢，還原處。雖有急，卷束齊，有缺壞，就補之。非聖書，屏勿視，蔽聰明，壞心志。勿自暴，勿自棄，聖與賢，可馴致。	Put li̍k hîng, tān ha̍k bûn, tióng hû-huâ, sîng hô jîn. Tān li̍k hîng, put ha̍k bûn, jīn kí kiàn, bī lí tsin. Tho̍k su huat, iú sam tò, sim gán khió, sìn kai iàu. Hong tho̍k tshú, bu̍t bōo pí, tshú bī tsiong, pí bu̍t khí. Khuan uî hān, kín iōng kong, kang hu tò, tì sik thong. Sim iú gî, suî tsat kì, tsiū jîn būn, kiû khak gī. Hông sik tshing, tshiông pik tsīng, ki àn kiat, pit hiān tsìng. Bi̍k bô phian, sim put tuan; jī put kìng, sim sian pīng. Lia̍t tián tsi̍k, iú tīng tshù; tho̍k khàn pit, huân guân tshù. Sui iú kip, kuàn sok tsê, iú khuat huāi, tsiū póo--tsi. Hui sìng-su, pîng bu̍t sī, pì tshong bîng, huāi sim tsì. Bu̍t tsū po̍k, bu̍t tsū khì, sìng ú hiân, khó sûn tì.

[致謝] 感謝科元兄指正多處.